کمبود اسیدفولیک

معرفی بیماری
کمبود اسیدفولیک (فولات) یک کمبود تغذیه‌ای شایع است که می‌تواند عواقب جدی برای خون‌سازی، سیستم عصبی و سلامت جنین داشته باشد. اسیدفولیک یکی از ویتامین‌های گروه B (B9) است که برای سنتز DNA، تقسیم سلولی، تولید گلبول‌های قرمز و رشد و تکامل سیستم عصبی در جنین ضروری است. کمبود اسیدفولیک می‌تواند ناشی از دریافت ناکافی از رژیم غذایی (به‌ویژه در رژیم‌های فاقد سبزیجات برگ سبز و حبوبات)، جذب ناقص (بیماری‌های گوارشی)، افزایش نیاز (بارداری، شیردهی، رشد سریع)، مصرف برخی داروها (متفورمین، متوتروکسات، آنتی‌کنولسان‌ها) و مصرف الکل باشد. علائم شامل کم‌خونی مگالوبلاستیک (خستگی، ضعف، رنگ‌پریدگی، تنگی نفس)، گلوسیت (التهاب زبان)، اختلالات گوارشی (اسهال، کاهش اشتها)، اختلالات عصبی (افسردگی، تحریک‌پذیری، اختلال حافظه) و در بارداری، نقص‌های لوله عصبی در جنین (اسپینا بیفیدا، آنسفالی) است.

علائم و عوامل خطر

علائم: کم‌خونی مگالوبلاستیک (خستگی، ضعف، رنگ‌پریدگی، تنگی نفس، تپش قلب)، گلوسیت (التهاب و قرمزی زبان)، اختلالات گوارشی (اسهال، کاهش اشتها، کاهش وزن)، اختلالات عصبی (افسردگی، تحریک‌پذیری، اختلال حافظه و تمرکز)، در بارداری: افزایش خطر نقص‌های لوله عصبی (اسپینا بیفیدا، آنسفالی)
عوامل خطر: رژیم غذایی کم‌بهره از فولات (بدون سبزیجات برگ سبز، حبوبات، مرکبات)، بارداری و شیردهی (افزایش نیاز)، بیماری‌های گوارشی (سلیاک، کرون، کولیت)، مصرف الکل، برخی داروها (متفورمین، متوتروکسات، آنتی‌کنولسان‌ها، داروهای ضد التهاب)


منابع غذایی و جذب
بهترین منابع غذایی اسیدفولیک شامل سبزیجات برگ سبز تیره (اسفناج، کلم پیچ، کاهو، جعفری، کلم بروکلی)، حبوبات (عدس، لوبیا، نخود، سویا)، جگر، مرکبات (پرتقال، لیمو، گریپ‌فروت)، آووکادو، غلات کامل (برنج قهوه‌ای، جو دوسر، نان کامل) و تخم‌مرغ هستند. همچنین بسیاری از غلات صبحانه و آردها با اسیدفولیک (شکل مصنوعی و پایدارتر) غنی‌سازی می‌شوند. جذب فولات با مصرف هم‌زمان ویتامین C (مرکبات) افزایش می‌یابد و با مصرف الکل و برخی داروها کاهش می‌یابد.

مواد غذایی مفید

سبزیجات برگ سبز: اسفناج، کلم پیچ، کاهو، جعفری، کلم بروکلی
حبوبات: عدس، لوبیا، نخود، سویا
جگر (بسیار غنی)
مرکبات: پرتقال، لیمو، گریپ‌فروت
آووکادو
غلات کامل: برنج قهوه‌ای، جو دوسر، نان کامل
تخم‌مرغ