هموکروماتوز (بارگذاری آهن)
معرفی بیماری
هموکروماتوز یک اختلال ژنتیکی (اغلب اتوزومال مغلوب) است که در آن بدن آهن بیشازحد از رژیم غذایی جذب میکند و در اندامهای مختلف (بهویژه کبد، قلب، پانکراس، مفاصل و پوست) تجمع مییابد. تجمع آهن در طولانیمدت باعث آسیب و نارسایی اندامها میشود. علائم معمولاً در سنین ۴۰-۶۰ سالگی ظاهر میشوند و شامل خستگی، درد مفاصل (بهویژه مفاصل دست)، ناتوانی جنسی، کاهش میل جنسی، نارسایی قلبی، دیابت (آهن به پانکراس آسیب میزند)، سیروز کبدی و تغییر رنگ پوست (رنگ برنزی یا خاکستری) است. تشخیص با آزمایش سطح فریتین و اشباع ترانسفرین و ژنتیک انجام میشود. درمان اصلی، خونگیری (فلبوتومی) منظم و رژیم غذایی کمآهن است.
علائم و عوامل خطر
علائم: خستگی مزمن و ضعف، درد مفاصل (بهویژه مفاصل انگشتان دست)، ناتوانی جنسی و کاهش میل جنسی، دیابت نوع ۲ (برنز دیابت)، بیماری کبدی (سیروز، هپاتومگالی)، تغییر رنگ پوست (برنزی یا خاکستری)، نارسایی قلبی، آریتمی
عوامل خطر: سابقه خانوادگی (ژنتیک – جهش در ژن HFE)، جنسیت مذکر (شیوع بیشتر)، سن ۴۰-۶۰ سال، مصرف الکل (افزایش جذب آهن و آسیب کبد)
نقش تغذیه در مدیریت هموکروماتوز
تغذیه نقش مهمی در مدیریت هموکروماتوز دارد. کاهش مصرف آهن (بهویژه آهن هم موجود در گوشت قرمز و جگر) ضروری است. پرهیز از مکملهای آهن و ویتامین C (که جذب آهن را افزایش میدهد) در زمان غذا توصیه میشود. مصرف چای سبز و سیاه (تاننها) و قهوه (اسید کلروژنیک) بههمراه وعدههای غذایی، جذب آهن را کاهش میدهند. مصرف فیبر بالا (غلات کامل، سبزیجات، حبوبات) و فیتاتها (سبوس) نیز جذب آهن را مهار میکنند. همچنین مصرف کلسیم (لبنیات) در وعدههای غذایی، جذب آهن را کاهش میدهد.
مواد غذایی مفید و مضر
مضر (محدودیت): گوشت قرمز (بهویژه گوساله، بره)، جگر، غذاهای دریایی (صدف، میگو)، غذاهای غنیشده با آهن، ویتامین C (همراه با غذاهای آهندار)، الکل
مفید (کاهش جذب آهن): چای سبز و سیاه، قهوه، کلسیم (لبنیات)، فیبر بالا (غلات کامل، سبزیجات، حبوبات)
هموکروماتوز یک اختلال ژنتیکی (اغلب اتوزومال مغلوب) است که در آن بدن آهن بیشازحد از رژیم غذایی جذب میکند و در اندامهای مختلف (بهویژه کبد، قلب، پانکراس، مفاصل و پوست) تجمع مییابد. تجمع آهن در طولانیمدت باعث آسیب و نارسایی اندامها میشود. علائم معمولاً در سنین ۴۰-۶۰ سالگی ظاهر میشوند و شامل خستگی، درد مفاصل (بهویژه مفاصل دست)، ناتوانی جنسی، کاهش میل جنسی، نارسایی قلبی، دیابت (آهن به پانکراس آسیب میزند)، سیروز کبدی و تغییر رنگ پوست (رنگ برنزی یا خاکستری) است. تشخیص با آزمایش سطح فریتین و اشباع ترانسفرین و ژنتیک انجام میشود. درمان اصلی، خونگیری (فلبوتومی) منظم و رژیم غذایی کمآهن است.
علائم و عوامل خطر
علائم: خستگی مزمن و ضعف، درد مفاصل (بهویژه مفاصل انگشتان دست)، ناتوانی جنسی و کاهش میل جنسی، دیابت نوع ۲ (برنز دیابت)، بیماری کبدی (سیروز، هپاتومگالی)، تغییر رنگ پوست (برنزی یا خاکستری)، نارسایی قلبی، آریتمی
عوامل خطر: سابقه خانوادگی (ژنتیک – جهش در ژن HFE)، جنسیت مذکر (شیوع بیشتر)، سن ۴۰-۶۰ سال، مصرف الکل (افزایش جذب آهن و آسیب کبد)
نقش تغذیه در مدیریت هموکروماتوز
تغذیه نقش مهمی در مدیریت هموکروماتوز دارد. کاهش مصرف آهن (بهویژه آهن هم موجود در گوشت قرمز و جگر) ضروری است. پرهیز از مکملهای آهن و ویتامین C (که جذب آهن را افزایش میدهد) در زمان غذا توصیه میشود. مصرف چای سبز و سیاه (تاننها) و قهوه (اسید کلروژنیک) بههمراه وعدههای غذایی، جذب آهن را کاهش میدهند. مصرف فیبر بالا (غلات کامل، سبزیجات، حبوبات) و فیتاتها (سبوس) نیز جذب آهن را مهار میکنند. همچنین مصرف کلسیم (لبنیات) در وعدههای غذایی، جذب آهن را کاهش میدهد.
مواد غذایی مفید و مضر
مضر (محدودیت): گوشت قرمز (بهویژه گوساله، بره)، جگر، غذاهای دریایی (صدف، میگو)، غذاهای غنیشده با آهن، ویتامین C (همراه با غذاهای آهندار)، الکل
مفید (کاهش جذب آهن): چای سبز و سیاه، قهوه، کلسیم (لبنیات)، فیبر بالا (غلات کامل، سبزیجات، حبوبات)
گیاهان درمانگر هموکروماتوز (بارگذاری آهن)
هیچ گیاه درمانگری یافت نشد
در حال حاضر هیچ گیاهی برای درمان این بیماری ثبت نشده است.
مشاهده همه گیاهان