کولیت اولسراتیو (UC)، التهاب روده
معرفی بیماری
کولیت اولسراتیو (UC) یک بیماری التهابی مزمن و خودایمنی روده بزرگ (کولون) و رکتوم است که با التهاب و زخمهای سطحی در مخاط داخلی روده بزرگ مشخص میشود. برخلاف بیماری کرون که تمام لایههای روده را درگیر میکند، کولیت اولسراتیو فقط لایه سطحی (مخاط) را درگیر میکند و التهاب بهصورت پیوسته (بدون نواحی سالم) از رکتوم شروع و بهسمت روده بزرگ گسترش مییابد. علائم شامل اسهال خونی، درد شکم (بهویژه در سمت چپ پایین شکم)، تکرر دفع، احساس دفع فوری و ناقص، کاهش وزن، تب و خستگی است. علت دقیق UC ناشناخته است، اما ترکیبی از عوامل ژنتیکی، ایمنی، میکروبیوم روده و محیطی در آن نقش دارند.
علائم و عوامل خطر
علائم: اسهال خونی و مخاطی (با دفعات بالا)، درد و گرفتگی شکم (معمولاً در سمت چپ پایین شکم)، تکرر دفع، احساس دفع فوری و ناقص (تنیسموس)، کاهش وزن، تب خفیف، خستگی، کمخونی، درگیری خارج رودهای (آرتریت، التهاب چشم، بثورات پوستی)
عوامل خطر: سابقه خانوادگی (ژنتیک)، سن (معمولاً ۱۵-۳۰ سال و ۶۰-۷۰ سال)، نژاد (شیوع بیشتر در برخی نژادها)، مصرف سیگار (در UC اثر محافظتی دارد! – برخلاف کرون)، رژیم غذایی پرچرب و پر قند
نقش تغذیه در مدیریت کولیت اولسراتیو
تغذیه نقش مهمی در مدیریت علائم و کاهش التهاب در کولیت اولسراتیو دارد. پرهیز از غذاهای محرک (لبنیات در صورت عدم تحمل لاکتوز، غذاهای پرچرب، غذاهای پر فیبر در دوره حاد، قندهای ساده، غذاهای تند) ضروری است. اسیدهای چرب امگا-۳ (ماهیهای چرب، گردو، بذر کتان) به کاهش التهاب کمک میکنند. پروبیوتیکها (ماست، کفیر) به تعادل فلور روده کمک میکنند. ویتامین D و کلسیم برای جبران سوءجذب و پیشگیری از پوکی استخوان ضروری هستند. آهن، روی، منیزیم و ویتامین B12 اغلب بهدلیل خونریزی و سوءجذب نیاز به مکمل دارند. در دورههای حاد، رژیم غذایی کمفیبر و نرم (سوپ، پوره، برنج سفید، موز) توصیه میشود.
مواد غذایی مفید و مضر
مفید: ماهی سالمون، گردو، بذر کتان (امگا-۳)، برنج سفید، موز، سیب پخته، مرغ کبابی، تخممرغ، ماست پروبیوتیک، کفیر، سوپ سبزیجات (بدون ادویه)
مضر: لبنیات (در صورت عدم تحمل لاکتوز)، غذاهای پرچرب و سرخشده، غذاهای پر فیبر (در دوره حاد مانند سبوس، ذرت، دانهها)، قندهای ساده، غذاهای تند، الکل، کافئین، نوشیدنیهای گازدار
مواد مغذی ضروری: ویتامین D، کلسیم، آهن، روی، ویتامین B12، اسیدفولیک (بهدلیل خونریزی و سوءجذب)
کولیت اولسراتیو (UC) یک بیماری التهابی مزمن و خودایمنی روده بزرگ (کولون) و رکتوم است که با التهاب و زخمهای سطحی در مخاط داخلی روده بزرگ مشخص میشود. برخلاف بیماری کرون که تمام لایههای روده را درگیر میکند، کولیت اولسراتیو فقط لایه سطحی (مخاط) را درگیر میکند و التهاب بهصورت پیوسته (بدون نواحی سالم) از رکتوم شروع و بهسمت روده بزرگ گسترش مییابد. علائم شامل اسهال خونی، درد شکم (بهویژه در سمت چپ پایین شکم)، تکرر دفع، احساس دفع فوری و ناقص، کاهش وزن، تب و خستگی است. علت دقیق UC ناشناخته است، اما ترکیبی از عوامل ژنتیکی، ایمنی، میکروبیوم روده و محیطی در آن نقش دارند.
علائم و عوامل خطر
علائم: اسهال خونی و مخاطی (با دفعات بالا)، درد و گرفتگی شکم (معمولاً در سمت چپ پایین شکم)، تکرر دفع، احساس دفع فوری و ناقص (تنیسموس)، کاهش وزن، تب خفیف، خستگی، کمخونی، درگیری خارج رودهای (آرتریت، التهاب چشم، بثورات پوستی)
عوامل خطر: سابقه خانوادگی (ژنتیک)، سن (معمولاً ۱۵-۳۰ سال و ۶۰-۷۰ سال)، نژاد (شیوع بیشتر در برخی نژادها)، مصرف سیگار (در UC اثر محافظتی دارد! – برخلاف کرون)، رژیم غذایی پرچرب و پر قند
نقش تغذیه در مدیریت کولیت اولسراتیو
تغذیه نقش مهمی در مدیریت علائم و کاهش التهاب در کولیت اولسراتیو دارد. پرهیز از غذاهای محرک (لبنیات در صورت عدم تحمل لاکتوز، غذاهای پرچرب، غذاهای پر فیبر در دوره حاد، قندهای ساده، غذاهای تند) ضروری است. اسیدهای چرب امگا-۳ (ماهیهای چرب، گردو، بذر کتان) به کاهش التهاب کمک میکنند. پروبیوتیکها (ماست، کفیر) به تعادل فلور روده کمک میکنند. ویتامین D و کلسیم برای جبران سوءجذب و پیشگیری از پوکی استخوان ضروری هستند. آهن، روی، منیزیم و ویتامین B12 اغلب بهدلیل خونریزی و سوءجذب نیاز به مکمل دارند. در دورههای حاد، رژیم غذایی کمفیبر و نرم (سوپ، پوره، برنج سفید، موز) توصیه میشود.
مواد غذایی مفید و مضر
مفید: ماهی سالمون، گردو، بذر کتان (امگا-۳)، برنج سفید، موز، سیب پخته، مرغ کبابی، تخممرغ، ماست پروبیوتیک، کفیر، سوپ سبزیجات (بدون ادویه)
مضر: لبنیات (در صورت عدم تحمل لاکتوز)، غذاهای پرچرب و سرخشده، غذاهای پر فیبر (در دوره حاد مانند سبوس، ذرت، دانهها)، قندهای ساده، غذاهای تند، الکل، کافئین، نوشیدنیهای گازدار
مواد مغذی ضروری: ویتامین D، کلسیم، آهن، روی، ویتامین B12، اسیدفولیک (بهدلیل خونریزی و سوءجذب)
